ଗଞ୍ଜାମ; ୫୧ ଶକ୍ତିପୀଠ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଅଟେ ଓଡିଶାର ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଇଷ୍ଟଦେବୀ ମା’ ତାରାତାରିଣୀଙ୍କ ଶକ୍ତିପୀଠ । ଏଠାରେ ମା ପାର୍ବତୀଙ୍କର ସ୍ତନ ପଡିଥିବାରୁ ଏହା ଦେଶର ୪ ଆଦିଶକ୍ତି ପୀଠ ଓ ତନ୍ତ୍ର ପୀଠ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ଏହି ଶକ୍ତିପୀଠରେ ତାରା ଓ ତାରିଣୀ ରୂପରେ ଦୁଇ ଭଉଣୀ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି ।
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ, ଗଞ୍ଜାମର ଆଠଗଡ଼ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବୀର ଜଗନ୍ନାଥ ଶାସନରେ କୁମାରୀ ନାମକ ଗାଁରେ ଏକ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରରେ ବସୁ ପ୍ରହରାଜ ନାମରେ ଏକ ମହାଜ୍ଞାନୀ ଓ ତାନ୍ତ୍ରିକ ଥିଲେ । ସେ ନିଃସନ୍ତାନ ଥିଲେ । ତେଣୁ ସେ ଦୁଇଟି କନ୍ୟା ସନ୍ତାନ ଆଣି ଲାଳନ ପାଳନ କରିଥିଲେ । ସେହି ଦୁଇ ରୂପସୀ କନ୍ୟାଙ୍କ ଲାଳନ ପାଳନରେ ବସୁ ପ୍ରହରାଜ କୌଣସି ଅବହେଳା କରି ନଥିଲେ । ଦିନେ ସେ ଦୁଇଝିଅ ହଠାତ୍ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଜ୍ଞାତସାରରେ ଗୃହତ୍ୟାଗ କଲେ, ବାଟରେ କୌଣସି କାଚରାଠାରୁ ଚୁଡ଼ି ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଏବଂ ବସୁ ପ୍ରହରାଜଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ୟ ନେଇଯିବା ପାଇଁ କହିଥିଲେ । ପ୍ରହରାଜ ବହୁତ ଖୋଜା ଖୋଜି କଲେ ମଧ୍ୟ ନିରାଶ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଲା ।
କିଛିଦିନ ଉତ୍ତାରୁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେବୀଦ୍ୱୟ ଦର୍ଶନ ଦେଇ ସବୁକିଛି ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ । ପ୍ରହରାଜଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନାଦେଶ ହେଲା ଯେ ସେ ଦୁଇଭଉଣୀଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣଗିରି ପର୍ବତ ଉପରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି । ସେଦିନ ବସୁ ପ୍ରହରାଜ ଏକୁଟିଆ ତାରାତାରିଣୀ ପର୍ବତ ଉପରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ ସ୍ଥନାକୃତି ଦୁଇଟି ଶିଳା ପୂର୍ଣ୍ଣଗିରି ପର୍ବତ ଉପରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି । ବସୁ ପ୍ରହରାଜ ମାଆଙ୍କ ମହିମା ଜାଣିବା ପରେ ଦୁଇଟି ବିଗ୍ରହ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ତନ୍ତ୍ର ସାଧନାଦ୍ୱାରା ସେଥିରେ ପ୍ରାଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ । ଏହାପରେ ବିଶିଷ୍ଟ କାରିଗରଙ୍କୁ ଡକାଇ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଅକ୍ଷୟତୃତୀୟା ଦିନ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଶୁଭାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଦୁଇ ମୂର୍ତ୍ତି ଅଧୁନା ତାରା ଓ ତାରିଣୀ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ।
ଅନ୍ୟପଟେ ମାନସିକ ପୁର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବା ଏହି ପୀଠର ମହିମା ଯୋଗୁଁ ଏହା ବେଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛି । ଭାରତରେ ଥିବା ସବୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶକ୍ତିପୀଠ ମଧ୍ୟରେ ମା’ତାରାତାରିଣୀଙ୍କ ପୀଠର ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର୍ୟତା ରହିଛି । ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ମା’ଙ୍କ ପାଖରେ ଯିଏ ସୁଦ୍ଧ ଚିତରେ ଯାହା ମାନସିକ କରେ ତାହା ପୂରଣ ହୋଇଥାଏ । ତେଣୁ ଦୂର ଦୂରାନ୍ତରୁ ଅନେକ ଲୋକ ଏଠାକୁ ମା’ଙ୍କ ଆଶିଷ ପାଇବା ପାଇଁ ଧାଇଁ ଆସନ୍ତି ।
ତେବେ ବିଶେଷ କରି ମୁକ ବଧିରଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଗି ହେଉଥିବା ଚଣା ଭୋଗ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । କାହିଁ କେତେ ଦୂରରୁ ମୁକ ବଧୀର ମାନେ ମା’ଙ୍କୁ ଚଣା ଭୋଗ ଲାଗି କରି ପାହାଚରେ ଫିଙ୍ଗିଥାନ୍ତି । ଏପରି କରିବା ଦ୍ୱାରା ରୋଗୀ ମୁକ ଓ ବଧିର ଆଦି ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥାଆନ୍ତି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ଏଥିପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ତଥା ରାଜ୍ୟ ବାହାରୁ ମୁକ ବଧିରଙ୍କ ସହିତ ଶହ ଶହ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ଭିଡ ଜମେ । କିମ୍ବଦନ୍ତୀ କହେ ମାତା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଶରୀରର ଅଂଶ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ପଡିଛି ତାହା ଆଦିଶକ୍ତି ପୀଠ ନାମରେ ପରିଚିତ । ସେହିପରି ମା ତାରାତାରିଣୀ ମଧ୍ୟ ଆଦିଶକ୍ତି ପୀଠରେ ନାମିତ । ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଶକ୍ତିର ପୀଠ ହେଉଛି ଏହି ମନ୍ଦିର